Մաս 22. Ֆոնդային բորսա

Ներդրումների մասին նյութեր կարդալիս հաճախ ենք լսում նորություններ ֆոնդային բորսաների մասին։ Այս հոդվածում կուսումնասիրենք, թե ի՞նչ են դրանք և ի՞նչ դեր են խաղում ներդրումների աշխարհում։

Ի՞նչ է ֆոնդային բորսան

Ֆոնդային բորսայի հիմնական գործառույթը բաժնետոմսերի, ETF-ների և այլ արժեթղթերի առևտրի համար կենտրոնական, թափանցիկ հարթակ տրամադրելն է։

Ֆոնդային բորսան կարգավորվող շուկա է, որտեղ գնորդներն ու վաճառողները հանդիպում են՝ հրապարակային ընկերությունների բաժնետոմսերով և այլ արժեթղթերով առևտուր անելու համար։ Պատկերացրեք, թե այն արժեթղթերի համար նախատեսված “խանութ” կամ աճուրդային տուն է, որտեղ գործարքները կատարվում են էլեկտրոնային եղանակով և իրական ժամանակում։ Օրինակ՝ ԱՄՆ-ում ֆոնդային շուկայում ամենահայտնի բորսաներն են Նյու Յորքի ֆոնդային բորսան (NYSE) և NASDAQ-ը։ Սակայն զարգացած ֆինանսական շուկա ունեցող յուրաքանչյուր երկիր ունի իր սեփական բորսան կամ բորսաները։ Հայաստանը նույնպես ունի իր ֆոնդային բորսան՝ AMX-ը։

Ֆոնդային բորսայի դերը

Ֆոնդային բորսաները մի քանի կարևոր գործառույթներ են իրականացնում ներդրումային էկոհամակարգում.

• Գին և իրացվելիություն | Դրանք ապահովում են արժեթղթերի շարունակական շուկա։ Բորսայում գնման և վաճառքի հայտերի մշտական հոսքն օգնում է ցանկացած պահի որոշել արժեթղթերի արդար շուկայական գինը։ Սա թույլ է տալիս ներդրողներին արագ գնել կամ վաճառել իրենց արժեթղթերը՝ ապահովելով դրանց իրացվելիությունը։
• Կապիտալի ձևավորման հեշտացում | Ֆոնդային բորսաները կարևոր են ընկերությունների համար։ Երբ ընկերությունը որոշում է «հրապարակային դառնալ» բաժնետոմսերի առաջնային հրապարակային տեղաբաշխման (IPO) միջոցով, այն իր բաժնետոմսերը ցուցակում է բորսայում։ Սա թույլ է տալիս ընկերությանը կապիտալ ներգրավել մեծ թվով ներդրողներից։ Այս կապիտալն այնուհետև օգտագործվում է բիզնեսի ընդլայնման, նոր նախագծերի ֆինանսավորման կամ պարտքերի մարման համար, ինչն իր հերթին նպաստում է տնտեսական աճին։
• Կարգավորում և թափանցիկություն | Բորսաները գործում են վերահսկող մարմինների կողմից սահմանված խիստ կանոնների և կանոնակարգերի համաձայն։ Այս կանոններն ապահովում են արդար առևտուր, պաշտպանում են ներդրողներին խարդախությունից և պահանջում են ընկերություններից հրապարակել կարևոր ֆինանսական տեղեկատվություն, որն օգնում է ներդրողների կայացնել ներդրումային որոշումներ։
• Տնտեսական բարոմետր | Ֆոնդային բորսայի ընդհանուր արդյունքները հաճախ դիտվում են որպես երկրի տնտեսության առողջության բարոմետր։ Խոշոր ֆոնդային ինդեքսները, ինչպիսին է S&P 500-ը, հետևում են բորսայում ցուցակված ընկերությունների խմբի արդյունքներին՝ ներդրողներին և տնտեսագետներին տրամադրելով շուկայական տրամադրությունների և տնտեսական միտումների ամփոփ պատկերը։

Ինչպե՞ս մուտք գործել ֆոնդային բորսա

Որպես անհատ ներդրող, Դուք ուղղակիորեն չեք կարող առևտուր անել ֆոնդային բորսաներում։ Դրա համար Ձեզ հարկավոր է ֆինանսական միջնորդ՝ բրոքեր (օրինակ՝ Apricot Capital-ը)։ Մեր նախորդ գրառումներից մեկում անդրադարձել ենք, թե ինչի՞ն ուշադրություն դարձնել բրոքեր ընտրելիս։

Ձեր բրոքերը հանդես է գալիս որպես կամուրջ՝ բորսայի միջոցով Ձեր անունից կատարելով գնման և վաճառքի հայտեր։ Երբ դուք Ձեր բրոքերային հաշվի միջոցով հայտ եք տալիս արժեթուղթ գնելու համար, բրոքերն այդ հայտն ուղարկում է բորսա, որտեղ այն համապատասխանեցվում է մեկ այլ ներդրողի համապատասխան վաճառքի հայտի հետ։

Կարևոր է հիշել, որ ցանկացած ներդրում ենթակա է շուկայական տատանումների և կրում է ներհատուկ ռիսկեր: Նախքան ներդրումներ կատարելը, հաշվի առեք Ձեր ֆինանսական նպատակները և ֆինանսական ռիսկեր ստանձնելու Ձեր ունակությունը:

Էփրիքոթ Կապիտալը վերահսկվում է ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից։ 

*Նյութում ներկայացված օրինակները կրում են միայն տեղեկատվական բնույթ: Դրանք չեն հանդիսանում ներդրումային խորհուրդ կամ որևէ կոնկրետ արժեթուղթ գնելու կամ վաճառելու առաջարկ: Տեքստում նշված նախկինում գրանցված կատարողականը չի երաշխավորում ապագայում նմանատիպ արդյունքներ: